කම්මැලි ගොවියාගේ කතාව

කම්මැලි ගොවියාගේ කතාව

පුරාණ රජදහනක, සාරවත් බිම්කඩක, ගංගාවක අසල, ‘සුගන්ධපුර’ නම් වූ ගම්මානයක් විය. එම ගම්මානයේ ‘කෝලග’ නම් වූ ගොවියෙක් වාසය කළේය. කෝලග ගොවියා, නමින් මෙන් නොව, කම්මැලි කමින් ප්‍රසිද්ධියට පත් වූවෙකි. ඔහුගේ කෙත්වතු අසල ගොවීන් සිය අස්වැන්න නෙළා, සතුටින් කටයුතු කරන විට, කෝලග ගොවියා සිය කෙතේ හරි මැද, නිදි සුවයෙන් පසුවිය. ඔහුගේ බිරිඳ, ‘සුමාලී’, දරු දෙදෙනා සමඟ, දුප්පත්කමින් පෙළෙන අතර, සැමියාගේ කම්මැලි කමට දැඩි ලෙස කලකිරීමට පත් වූවාය. ඇය සෑම උදෑසනකම, අවදි වී, සිය සැමියාට අවදිවන ලෙස බල කළද, ඔහු “අදට බැහැ, හෙට කරමු” යැයි පවසමින්, යළිත් නිද්‍රාශීලී විය.

“ස්වාමීනි, මේ ගෙදර දේපළ සියල්ල මදිවට, මේ කෙතේ වැඩත් නොකරන්නේ නම්, අපට කන්න බොන්නවත් නැති වෙයි. දරුවන්ගේ අනාගතය ගැනවත් ටිකක් හිතන්න.” සුමාලී, කෝලගගෙන් ඉල්ලා සිටියාය. නමුත් කෝලග, “සුමාලි, බය වෙන්න එපා. මේ ගංගාවෙන් මාළු අල්ලගෙන කමු. අර වනයේ ඵල අරගෙන කමු. මේ කෙතේ වැඩ කළොත්, ඒකෙන් එන අමාරුව දරාගන්න බැරිවෙයි.” යැයි පවසා, ඇයව සනසන්නට උත්සාහ කළේය. නමුත් සුමාලීගේ හදවත, සැමියාගේ කම්මැලි කමින්, වේදනාවෙන් පිරී ගියේය.

“නමුත් ස්වාමීනි, මාළුත් ඵලත් කාලා කොහොමද ජීවත් වෙන්නේ? අපේ දරුවන්ට උගන්වන්න, හොඳට කන්න බොන්න දෙන්න ඕනේ.” සුමාලී, දැඩි කලකිරීමෙන් කීවාය.

“හොඳයි, හොඳයි. මටත් මේ දරුවන්ගේ මුහුණු බලන්න බැහැ. එහෙනම්, මම යනවා, ඒ ගොවීන්ගෙන් කතා කරලා, මේ කෙතේ වැඩේට උදව් ඉල්ලගෙන එන්නම්.” කෝලග, අකමැත්තෙන් මෙන් කීවේය. ඔහු නැගිට, සිය පැල්පතෙන් පිටතට ගියේය. එළිය වැටී තිබුණි. අසල්වැසි ගොවීන්, සිය කෙත්වතු වල, සතුටින් වැඩ කරමින් සිටියහ. කෝලග, ඔවුන් වෙත ගොස්, “සහෝදර ගොවීනි, මට ටිකක් උදව් කරන්න. මගේ කෙතේ වැඩට කෙනෙක් නැහැ.” යැයි ඇසීය.

“කෝලග, ඔයාගේ කම්මැලි කම හැමෝම දන්නවා. ඇයි ඔයා මේ අවුරුද්දේවත් වැඩ කරන්නේ නැත්තේ?” එක් ගොවියෙක් ඇසීය.

“ඔයාගේ කම්මැලි කමට අපි උදව් කළොත්, අපේ වැඩ කරන්නේ කවුද?” තවත් ගොවියෙක් කීය.

“එහෙනම්, කමක් නැහැ. මම යනවා. මටම කරගන්න ඕනේ.” කෝලග, ලැජ්ජාවෙන් කියා, යළිත් සිය ගෙදරට පැමිණියේය. ඔහු සිය බිරිඳට, “කිසිම කෙනෙක් උදව් කරන්නේ නැහැ. හැමෝම කියන්නේ මම කම්මැලි කියලා.” යැයි කීවේය.

“ස්වාමීනි, ඒක ඇත්ත. ඔයා හැමදාම කම්මැලිව ඉන්නවා. ඒ නිසා කවුරුත් ඔයාට උදව් කරන්නේ නැහැ.” සුමාලී, කඳුළු පිරි දෑසින් කීවාය.

“හොඳයි, මම යනවා. මටම මේ කෙතේ වැඩේ කරන්න ඕනේ.” කෝලග, තදින් කියා, සිය උපකරණ අතට ගත්තේය. ඔහු සිය කෙත වෙත ගිය අතර, සුමාලී සහ දරුවෝ, ඔහුට ධෛර්යමත් කරමින්, පිටුපසින් ගියහ. කෝලග, කම්මැලි කමින්, මන්දගාමීව වැඩ කළේය. ඔහුට දහඩිය දැම්මේය. ඔහුගේ මාංශපේශී තෙමුණේය. නමුත් ඔහු නැවතී නැත. ඔහු සිය ජීවිතයේ පළමු වරට, කෙතරම් වෙහෙසක් දරා, අස්වැන්න නෙළා ගන්නා දැයි දැන ගත්තේය. ඔහුට දැනුණේ, වෙහෙසට පත්වුවද, යම් ආකාරයක සතුටක්, තෘප්තියක් “මම අද වැඩ කළා” යන හැඟීමෙන්.

“ස්වාමීනි, ඔයා හොඳට වැඩ කරනවා. දිගටම එහෙම කරන්න.” සුමාලී, ඔහුට ධෛර්ය දුන්නාය.

“ඔයාටත් ස්තුතියි සුමාලි. ඔයාගේ දිරිගැන්වීම මට ලොකු ශක්තියක්.” කෝලග, හෙමින් කීවේය.

“අපිත් උදව් කරනවා ස්වාමීනි.” දරුවෝ, ළඟට පැමිණ, ඔහුට උදව් කරන්නට උත්සාහ කළහ.

“අනේ, දරුවනේ, ඔයාලා යනවා. ඔයාලට මේක මහන්සියි.” කෝලග, කීවේය.

“නෑ ස්වාමීනි, අපිත් වැඩ කරනවා. අපිත් මේ ගෙදර අය.” දරුවෝ, ළඟින්ම සිටියහ.

“හොඳයි, එහෙනම්. අපි හැමෝම එකට වැඩ කරමු.” කෝලග, සතුටින් කීවේය.

“තවත් දවසක්, කෝලග ගොවියා, කම්මැලි කමින්, සිය කෙතේ අස්වැන්න නෙළා ගත්තේය. ඔහුට ලොකු අස්වැන්නක් ලැබුණි. ඔහු ‘සුගන්ධපුර’ ගම්මානයේ, ඉතාමත් ධනවත් ගොවියා බවට පත් විය. ඔහුට තවදුරටත් කම්මැලි කමින්, දුප්පත්කමින් පෙළෙන්නට සිදු වූයේ නැත. ඔහු සිය බිරිඳට, දරුවන්ට, හොඳ ජීවිතයක් ලබා දුන්නේය. ඔහු “කම්මැලි කම, දුප්පත්කමට හේතුවයි, වෙහෙස මහන්සිය, සෞභාග්‍යට හේතුවයි.” යන සත්‍යය අවබෝධ කර ගත්තේය.”

“කාලය ගෙවී ගියේය. කෝලග ගොවියා, සිය දරුවන් සමඟ, සතුටින් ජීවත් විය. ඔහු සිය දරුවන්ට, වෙහෙස මහන්සියෙන් වැඩ කිරීමේ වැදගත්කම, ඉගැන්වීය. ඔහු ‘සුගන්ධපුර’ ගම්මානයේ, ගෞරවනීය පුද්ගලයෙකු බවට පත් විය. ඔහුගේ කම්මැලි කතාව, අදටත්, ‘සුගන්ධපුර’ ගම්මානයේ, ජනප්‍රවාදයක් වී, පරම්පරා ගණනාවකට, ආදර්ශයක් විය.”

කෝලග ගොවියාගේ කම්මැලි කම, ඔහුගේ ජීවිතය වෙනස් කළේය. ඔහු වෙහෙස මහන්සියෙන් වැඩ කිරීමෙන්, ධනය, සතුට, ගෞරවය ‘සුගන්ධපුර’ ගම්මානයේ, ලබා ගත්තේය.

බෝධිසත්වයන් වහන්සේ, කෝලග ගොවියා ලෙස උපත ලබා, කම්මැලි කම අතහැර, වෙහෙස මහන්සියෙන් වැඩ කිරීමේ වැදගත්කම, ලෝකයට පෙන්වා දුන්හ.